Κριτική της Ελληνικής έκδοσης του Ubuntu

[Simos Xenitellis]

On Tue, 2008-02-05 at 11:14 +0100, Dimitrios Papadopoulos wrote:
> Kαλημέρα σε όλους,
> 
> τα παραδειγμάτα του mount και του finger είναι πολύ καλά. Είναι
> εντολές, τεχνική ορολογία η οποία ίσως δε θα πρέπει να μεταφραστεί.
> Ίσως στο σημείο αυτό η ελληνική γλώσσα να είναι πιο φτωχή σε σχέση με
> την αγγλική. Η αλήθεια είναι ότι έχει μείνει, όπως και οι έλληνες,
> πίσω από τις εξελίξεις. Όπως οι ξένοι χρησιμοποιούν την ελληνική λέξη
> "hemolysis", επειδή καμία άλλη αγγλική δεν περιγράφει το φαινόμενο
> καλύτερα. Ίσως να πρέπει να αρχίσουμε να χρησιμοποιούμε κι εμείς
> αυτούσιες τις αγγλικές για θέματα ορολογίας. 

Στη λίστα για το UI του GNOME έγινε πρόσφατα συζήτηση για το πότε πρέπει
να μπαίνουν οι 3 τελίτσες (ellipsis) στο τέλος των ονομάτων στις γραμμές
ενός μενού. Για παράδειγμα, είναι "Εκτύπωση..." διότι θα εμφανιστεί
διάλογος (dialog box) που επιλέγεις τις λεπτομέρειες εκτυπώσεις
(εκτυπωτής, είδος χαρτιού, αριθμός αντιγράφων, κτλ). Οπότε, ποιος είναι
ο κανόνας για το πότε θα μπαίνουν αποσιωπητικά;
Να μπαίνουν σε κάθε περίπτωση όταν εμφανίζεται ένας διάλογος; 

Όχι, η απάντηση είναι, μπαίνουν όταν πρόκειται για ενέργεια. και για την
εκτέλεση της ενέργειας πρέπει να κάνουμε κάποιες ρυθμίσεις πρώτα.
Έτσι, 
α. Εκτύπωση...   (ναι)
β. Προτιμήσεις   (δίχως)
γ. Περί          (δίχως)
δ. Αναζήτηση...  (ναι)
ε. Έξοδος        (όχι, διότι η επιβεβαίωση για αποθήκευση δεν είναι
ρύθμιση/κτλ)

Αυτά φαίνονται πολύ απλά και κατανοητά (μόνο και μόνο από τη χρήση του
λογισμικού), και το ίδιο βλέπω και για το μεταφραστικό έργο, για το τι
μπορεί να μεταφραστεί και τι όχι. Ωστόσο, βλέπω ότι δεν συμμερίζονται
πολλοί την ίδια άποψη. Ίσως χρειάζεται να καταγράψουμε τι μεταφράζεται
και τι όχι.

> Το "ls" είναι επίσης εντολή, θα μεταφραστεί κι αυτό; 

Οι εντολές (γραμμή εντολής, γλώσσες προγραμματισμού) δεν μεταφράζονται
εκεί που δεν έχουμε τοπικοποίηση σε τέτοιο επίπεδο. Στη γλώσσα Logo για
τα πιτσιρίκια μπορούμε να μεταφράσουμε τις εντολές, και κάτι τέτοιο έχει
ήδη γίνει. Νομίζω ότι το ίδιο θα γίνει και για μια γλώσσα για το OLPC.

Μια λέξη μπορεί να έχει πολλούς ρόλους ανάλογα με το context (πως
μεταφράζεται;), οπότε αποφασίζουμε κατά περίπτωση.
Το finger είναι εντολή (αμετάφραστο), πρωτόκολλο (αμετάφραστο) και
μάλλον κάτι άλλο.

Η λέξη video παραμένει αμετάφραστη· στα ελληνικά την βλέπουμε ως βίντεο.
Αν είναι να αφήσουμε το mount αμετάφραστο, τότε φαίνεται καλό να
συνηθίσουμε την όψη του μάουντ. Όταν λέω "mount", εννοώ "Mount" που
είναι η λειτουργία που επιτελεί η εντολή "mount" σε συστήματα Unix.
Το Mount είναι λειτουργία, κάτι που ανήκει στο UI, οπότε είναι
μεταφράσιμο (ή στην χειρότερη περίπτωση να φανεί ως Μάουντ). Η εντολή
mount είναι αμετάφραστη.

Τα ακρωνύμια είναι γενικά αμετάφραστα, εκτός όταν στα ελληνικά έχει
επικρατήσει κάποια ελληνική έκδοση, π.χ. ΚΜΕ (Κεντρική Μονάδα
Επεξεργασίας) αντί CPU. I could go on.

> Στο γερμανικό linux για παράδειγμα, δεν έχουν μεταφράσει το "home
> directory" σαν 
> "Hausverzeichnis" αλλά σαν "home Verzeichnis". Kαι πρέπει να τονίσω
> ότι οι γερμανοί προτιμούν τις δικές τους λέξεις από τις αντίστοιχες
> αγγλικές. 
> 
> Ίσως πάλι να πρέπει να αναθεωρήσουμε την ελληνική γλώσσα, όχι εμείς
> φυσικά αλλά οι έλληνες γλωσσολόγοι. H δημιουργία νέων λέξεων σήμερα
> θεωρείται γλωσσικό έγκλημα. Είναι προτιμότερο να πεις κάτι
> περιφραστικά παρά να προσπαθήσεις να δημιουργήσεις μια καινούρια λέξη
> που να το περιγράφει λιτά κι ωραία. H πτώση γενική επικρατεί και αυτή
> πιστεύω είναι η αιτία όλων των κακών. Αντί για "επεξεργασία εικόνας"
> θα μπορούσαμε να δημιουργήσουμε μία λέξη  ως σύνθεση των δύο
> προηγούμενων που θα δηλώνει αυτό ακριβώς. Φυσικά "εικονοεπεξεργασία"
> δεν είναι λύση. Αλλά και η λέξη "επεξεργασία" αρχικά δεν υπήρχε αλλά
> δημιουργήθηκε ως σύνθεση τριών "επί"+"εξ"+"εργασία".
> 
> Mέχρι τότε να με συγχωρείτε αλλά θα συνεχίσω να χρησιμοποιώ το αγγλικό
> ubuntu.

Η μετάφραση προγραμμάτων ελεύθερου λογισμικού δεν είναι ότι
πιο /γκλάμορους/· γενικά είσαι χαμηλά στην τροφική αλυσίδα στην ανάπτυξη
λογισμικού. Ωστόσο, αν σε ενδιαφέρει η γλώσσα, είσαι σε θέση να
προωθήσεις ορολογία που κάποιοι πιο επίσημοι παράγοντες δεν είναι σε
θέση κάνουν. Ένα παράδειγμα (κακής;) μετάφρασης είναι το μεταφόρτωση για
το download, κάτι που βλέπουμε και σε ελληνικές σελίδες της
μάικροσόφτ... 
Αν σε ενδιαφέρει η γλώσσα, μπορείς να βοηθήσεις να τα κάνεις σωστά, Ίσως
χρειαστεί να ανεχτείς στην αρχή κάποια μαθήματα για το πως λειτουργούν
τα έργα, κτλ αλλά μετά είναι πολύ καλύτερα.
Ένας άλλος τρόπος για να βοηθήσεις είναι να έρθεις σε επαφή με σχετικούς
παράγοντες ή μάλλον να είσαι το σημείο επαφής μεταξύ των συντελεστών του
μεταφραστικού έργου και αυτών των παραγόντων. Ένας τέτοιος παράγοντας
είναι η ΕΛΕΤΟ, http://www.eleto.gr/gr/reception.htm (αύριο έχει την κοπή
της πίτας). Αυτό που χρειάζεται εδώ είναι σχολιασμός για νέους όρους που
αντιμετωπίζουμε συχνά.

Φιλικά,
Σίμος

> 
> Φιλικά,
> 
> Δημήτρης
> 
> ΥΓ. Γιατί πολλοί συνεχίζουν να γράφουν σε greeklish;
> 
> 
> 
> 2008/2/5 Giannis Tsakiris <giannis.tsakiris at gmail.com>:
>         απο περιέργεια κοιτάζω στο λεξικό του in.gr την ερμηνεία του
>         ρήματος mount:
>         http://www.in.gr/dictionary/lookup.asp?Word=mount
>         δεν μπορώ να πω ότι κάποια από τις ερμηνείες πλησιάζει το
>         νοήμα αυτού που όλοι λέμε "κάνω mount".
>         το 1970 προέκυψε μια ανάγκη, να υπάρχει μια εντολή που να...
>         κάνει mount! κάπως έπρεπε να την πουν. Η πράξη αυτή ήταν
>         πρωτογενής. ποτέ στην ιστορία δεν είχε χρειαστεί κάτι
>         αντίστοιχο, και έπρεπε να διαλέξουμε ένα όνομα, το οποίο
>         ημι-αυθαίρετα ήταν το mount. Πραγματικά πιστεύω ότι δεν
>         υπάρχει "πραγματική' λέξη για να αναπαραστήσει αυτήν την
>         πράξη, εκτός κι αν εφεύρουμε μια ειδικά για αυτή την ανάγκη.
>         Το να χρησιμοποιούμε ήδη υπάρχουσες λέξεις που δημιουργήθηκαν
>         για να εκφράσουν άλλα πράγματα, και που τελικά θα μπερδέψουν,
>         είναι άστοχο. Γι αυτό πιστεύω ότι μερικές φορές το "κάνω
>         mount" και "κάνω drag'n'drop" βγάζει περισσότερο νοήμα, και
>         πραγματικά πιστεύω ότι είναι κάτι που κάλλιστα θα μπορούσαν να
>         συνηθήσουν οι νεοφερμένοι χρήστες.
>         Και για να κάνουμε και λίγο πλάκα, δε θα θελα να σκευτώ πως θα
>         μεταφράσουμε στα ελληνικά το "κάνω finger" :-)
>         
>         
>         
>         
>